Promoting Konkani

This section is devoted for any activity related to promotion of Konkani language.

KONKANI, A LANGUAGE ON THE MOVE !

Browse through the histories of Indian languages and you are bound to notice a conspicuous difference between the history of Konkani and that of other languages. Where other languages have enjoyed a geographical stability, the distinguishing feature for Konkani is a recurring mobility. This peculiarity makes the study of its history a difficult and cumbersome effort. On the other hand, it makes the same effort a unique and interesting experience.

All studies of Indian history and culture, irrespective of the period being discussed, usually prefer to take up the northern and the peninsular regions separately. This is because of the marked differences in the environments of these regions. The difference has long been established even by the prehistoric tool-traditions of these two regions.  Natural environment has indeed a fair influence upon the culture of a people. This is true for their language also, because the language of a people is an essential part of their culture. A simple comparison between the languages, as also of the cultures, of world’s extreme climates would bear sufficient proof of this fact. On the other hand, the living languages of today are mostly secondary ones having undergone many permutations and combinations through the centuries. The present day Konkani too belongs to this category like many of its sister languages. Even though the origin of Konkani could be traced back to an ancient past, and even though the language still bears the stamp of that period, the nature of modern Konkani makes it impossible to limit its study either to northern or to peninsular India. Modern Konkani actually stands as a link between the two regions; historically as well as linguistically.

Ancient Roots

Though its name links it to the well-defined region of Konkan, the actual roots of Konkani are not so obvious. There was an extensive period when Konkani did not have that name even. It was referred as the ‘Language of the Brahmins’. Language experts and historians hold this language in synonymy with the ancient Saraswat Brahmins of northern India.                                    

Saraswat Brahmins originally inhabited the region flanked by the rivers Saraswati and Dhrishadvati since Vedic times. This tract is described as Brahmavarta in the Manusmriti. The river Saraswati and its banks are described in Rigveda also. The chapter Saraswatakhyan in the Shalya Parva of Mahabharata describes the ancient heritage of the Saraswats. It describes also the 12-year long drought-hit famine, and as to how Sage Saraswata had initiated sixty thousand disciples to the Vedas, Sastras and Samskaras. Reference to this is found elsewhere too; like in Gadaa Parva of Mahabharata, in Sahyadri Khanda of Skanda Purana, in Sootasamhita, and in Bhudha Charita of Aswaghosha.

A People on the move

The time of their migration to the south and the route which they took is very important. Sri. V. N. Kudva in his History of the Dakshinatya Saraswats (1972) lists several surmises regarding both. While there is general consensus regarding the major migration during the fifth century, some pointers definitely hint at earlier batches migrating during the third century. There is also evidence of some subsequent batches moving south during a much later period, up to eleventh century. The routes taken by these batches are also different. The surmise is that while the earliest batch of the third century may have come directly from the original Punjab region, the major batch of the fifth century had come from Tirhut in Bihar, a region which they seem to have occupied for about twenty generations!

These migrants were indeed a distinct ethnic group and they had a language of their own. Since that period is denoted as the period of Middle Indo Aryan languages, it is only proper to assume that theirs was a Northern Prakrit of their own. Prakrits were strong and sturdy languages with their own characteristics and each Prakrit bore the individuality of the ethnic group which it represented, or else it had a base region to which it belonged. Magadhi Prakrit relates to Magadh (a region) as Ardhamagadhi relates to the Jains (a people). Pali relates to Budhists while Souraseni and Maharashtri are associated with those respective regions. However, very few scholars allot individuality to the language of the migrating Saraswats. In view of their distinct ethnicity and socio-cultural identity, it clearly stands to reason that theirs was a distinct Prakrit of their own. We find only Dr. S. R. Dalgado (1855-1922) opining thus – ‘In all probability, it (language of Saraswats) represents the Saraswati language, which the Orientalists consider extinct and which the emigrants of Trihotra or Tirhut introduced into Konkan.’

Attaining New Identity

Thus the mother-tongue of those migrants, ancient and ethnic though it was, had slowly assimilated other language characteristics through social co-existence lasting several centuries. (It could be understood how that linguistic osmosis had taken place from a similar but more recent history of Keralite Konkanis. Living in Kerala for the past several centuries and generations they have assimilated a good deal from Malayalam language.) The long intervals between migrations that occurred several times had seen to the making of the Modern Konkani language. The name of the language, no doubt, was acquired from the region of their new dwelling – The Konkan.

It is very significant to note that the internationally acclaimed linguist, Prof. S. M. Katre was unable to classify this language fully into any of the established groups of Middle Indo Aryan languages. After extensive analysis of the phonology, morphology and syntax, he concluded thus: ‘The phonological data shows that so far as the earliest innovations are concerned, Konkani agrees with the South-West Group in the majority of its characteristics and partially with the Central Group when there is a divergence between these two groups.’

Linguistic Osmosis

It is very common that every new generation borrows and coins some new words, phrases and figures of speech, no matter what their language is. In this light it is only normal that Konkani acquired a few hundred words from the languages of the regions it passed through. This was especially so because that ‘passing through’ had actually taken the span of several generations. However, we need to remember that it is the grammar that distinguishes and characterizes a language and not its vocabulary. Hence, the ancient Gujarati and Marathi vocables found in Konkani by Dr. Chavan and Dr. Katre indicate only that Konkanis had a long stay in those regions at some period of time. 

Some Aberrations

However, during a later period, Konkani was influenced by unnatural modifications. The natural growth of the language was arrested for a some period when Goa came under foreign rule. Till then the languages that influenced Konkani were but its sister languages. Moreover, the influence was limited, gradual and natural. It was a case of give and take rather than just one-way borrowal. The advent of the Portuguese is considered a critical stage to the Konkan region and the Konkani language. What followed was devastation. Dr. Katre observes – ‘While Konkani successfully resisted the influences of its more powerful neighbours in the Indian field and preserved in tact its phonology and morphology, it was not so successful in its fight against the Portuguese.’

From that critical point of time the growth of Konkani could only be termed unnatural. The Konkani people too were subjected to many changes in a drastic way. To dwell upon the history of that period is not at all pleasant. On the brighter side, this informs us in no uncertain manner as to how the language of a people is an inseparable part entwined with their culture and identity.

The Ethnic Transplant

The Konkanis of Kerala and Karnataka are a transplanted ethnic group. While the time of their first appearance in these places could be anybody’s guess, the real migration is known to have taken place during the Portuguese rule of Goa. That mass migration which took place in the latter half of the sixteenth century was indeed an Exodus, because the threat to the existence and identity of those Konkanis was very real and the journey that they undertook was indeed hazardous.

Indications of Antiquity

The royal inscriptions at the foot of the famous monolithic statue of Gommatesha (Bahubali) at Shravanabelagola (Karnataka) are in Konkani written in Nagari and are dated as early as 981 AD. The famous 17th century botanical encyclopedia Hortus Malabaricus, though it is in Latin, contains several hundred native names of plants, creepers and trees in Konkani. The names appear in Nagari script as well as Roman script, though the language is named as ‘Lingua Bramanica’. It also contains a testimonial in the same ‘Lingua Bramanica’, signed jointly by three Konkani physicians of Kochi.

A key observation made by Dr. Katre should be enough of an indication of the antiquity of this language. In his famous research book, The Formation of Konkani, he observes that some plural forms of the type phal-am of the Konkani language could only be traced back to the neutral plural forms of Vedic period. The Rigveda contains such forms in abundance. The case of desinential vowels too is referred at many junctures in the book, with reference to a variety of phonological peculiarities. The presence of the same in southern Konkani is established as retention from that ancient past. Moreover, its presence has been observed in the 16th century Konkani Mahabharat of Krishnadas Shama.

National Recognition

Though Konkani was recognized as a developed literary language by the Central Sahitya Akademi in 1975, national recognition came rather late. Konkani was included in the Eighth Schedule of the Constitution of India in 1992 only. However, Konkani won the prestigious Jnanpith Award in 2006. It was bestowed on the veteran Konkani essayist, Padmabhushan Ravindra Kelekar of Goa. In recent times Konkani Literature was bestowed with the prestigious Saraswati Samman also. 

    LEST WE FORGET..

    Hundreds of years ago, KONKANI used to be identified as LINGUA BRAMANICA – Language of the Brahmins. This is a historical fact. Is there any doubt regarding who those Brahmins were? Let us check another chapter of history. In the year 1542, Shrimad Surendra Tirtha Swamiji of Kumbhakon Math issued a copper plate, pronouncing Shrimad Yadavendra Tirtha Swamiji as the (First) Mathadhipati of the newly established Math. It is dated Magha Shukla Panchami of Plava Samvatsara and it describes the deities and other paraphernalia handed over in the process. The copper plate, written in Kannada language in Devanagari script, clearly refers to the new Math as KONKANASTHA KASHI MATH. Is this not enough to disperse whatever doubt as to our linguistic heritage? Indeed, our mother tongue Konkani is one of the earliest, distinct and well known components of our identity. Our ancestors were fully aware and proud of this linguistic heritage. Should we not be proud of those ancestors?

    In the year 1675 our proud ancestors of Kochi, Ranga Bhat, Vinayak Pandit and Appu Bhat (Ayurvedic Physicians) gave a testimonial to the encyclopedia, HORTUS INDICUS MALABARICUS. While the great book was to be translated and published in Latin language from Amsterdam, they wrote their testimonial in Konkani in Devanagari script! Additionally, they incorporated Konkani names of hundreds of trees and plants in all the 12 volumes of the book. Indeed, Konkani language is given due prominence in all the volumes and referred as LINGUA BRAMANICA. The contribution of those ancestors to our linguistic heritage is truly huge. However, a worthy monument to them came up only recently. We may thank the trustees of Anugraha Charitable Trust and a few others for their initiative in fulfilling this long pending duty of the community.

    Such opportunities as found by those ancestors are truly rare and we cannot expect everybody to accomplish that much. However, some of our ancestors did dedicate their heart and soul to enrich this linguistic heritage. They have no monuments to remember them by, though their contributions do deserve the same. Let me introduce a few, whose contributions are not so well known. Selections from their original writings could be found in my Konkani Anthology titled NANDADEEP, published by Sukrtindra Oriental Research Institute, Kochi – 682032.

    Smt. Ammulakka Shenoi (1851-1902) of Kochi composed some popular devotional songs in Konkani, of which, two descriptive songs immortalize the two famous festive occasions of 1881 and 1886 at the Cochin Tirumala Temple. Sri. R. S. Prabhu (1878-1956) of Ernakulam collected more than 2000 Konkani proverbs and usages from many places and compiled them in the order of Devanagari alphabets. It was published in book form in 1985 only. He wrote some prose material also. Sri. P. N. Narasimha Pai (1879-1959) of Ernakulam wrote many devotional songs and several Harikathas in Konkani, of which KUCHELOPAKHYAN (1927) and CHELLAYA CHARITHAM (1927) are well known. Some of his songs are very popular even today.

    Sri. Manjeshwar Govinda Pai (1883-1963) of Manjeshwar is famous for his contribution to Kannada Poetry. He was honoured with the title RASHTRAKAVI. He has a memorial also. However, his contribution to Konkani language also merits mention. He has penned some poems, done some translations and written some remarkable prose pieces. Shenoi Goembab’s SREE BHAGAVANTHALEM GEET has a preface penned by him. Smt. Droupadi Bai (1885-1976) of Kochi wrote many devotional and descriptive songs in Konkani. They were published in book form in 1951 as GURUBHAKTHI ANIK VENKATAKALYAN. Her Venkatakalyan is a concise version of the famous Khandakavya, Sree Venkatesha Kalyan.

    Sri. K. Padmanabha Bhat (1890-1953) of Kodungallur wrote Harikathas in Konkani like DHRUVA CHARIT and PRAHLADA CHARIT. He also penned stotras in Konkani and composed the SATHYANARAYANAVRATA KATHA in poetic form. Sri. A. D. Hari Sarma (1893-1972) of Pallippuram composed devotional songs in Konkani, which are included in the anthology GANANJALI published in 1931. Smt. Vedavathy Ammal (1895-1980) of Alapuzha composed descriptive devotional songs in Konkani and brought out three collections of the same. The composition SRIMAD SUKRTINDRA SWAMYANGELO PRATHAMA PUNYA TITHI MAHOTSAV merits special mention. Adv. K. Sreenivasa Kamath of Alapuzha composed some devotional songs in Konkani, the first of which appeared in 1924 in the SARASWATA BODHINI monthly.  

    Sri. R. C. Sarma (1897-1980) of Pallipuram wrote many highly popular Konkani devotional songs. He published them in 1930 as BHASHA GANAMANJARI. His songs are very popular even today. A few of his songs have been set to new tunes and sung by Karkala Mahalakshmi Shenoi. Sri. R. Ranganatha Prabhu (1898-1952) of Purakkad brought out the first Konkani monthly of Kerala in manuscript form in 1944. He penned many Konkani stories and bhajans also. He was honoured with the title SARASWATA RATNA by AISCO.

    Smt. G. Kamalammal (1902-1983) of Ambalapuzha composed the Konkani Mahakavya, RAGHURAMAYAN in 1930. She was fortunate to see it transliterated into Nagari Script (By Sri. Payyanur Ramesh Pai) and published in her presence in 1981. Sri. K. Vamana Vadhyar (1905-1991) of Cherai wrote devotional plays and songs in Konkani. He is known for his SATHYANARAYANAVRATA KATHA in Konkani. Sri. N.  N. Padmanabha Shenoi (1910-1989) of Kuzhuppilly wrote devotional plays and songs in Konkani. He published his songs in 1952 in the collection SRIKRISHNA BHAKTI. Smt. Jamba Bai (1910-1995) of Kochi was locally known as SANTINN JAMBAKKA. She composed and sang many Konkani devotional songs. Her songs were published in 1964 in the collection SRIKRISHNA LEELAMRITHA GANAMALA. 

    There indeed would be many more of that generation whose contributions are no less. Unfortunately, we do not have any samples of their works. I have also excluded all latter day writers, as they are all well known and their books are available in printed form.

    The least we could do about these bygone contributors to our linguistic heritage is to remember them with pride. Also, we could make it our duty to pass on their worthy memory to our younger generations.

    केरळांत कोंकणी साहित्याचो उदय

    केरळ भुंयेर कोंकणी जनांनी येवनु राबितो घालून आतां अनेक शतकां जालीं. शतकां पूर्विल्ले एक अतिदीर्घ यात्रेंत ते पूर्वज गोंयचान आयलेले, आपण्यालीं घरां, भाटां, शेतां आनी गांव वाठार सोडून आयलेले. ते आपण्याले घरकारांक आनी सोयर्यां धायर्यांक बी म्हार्यांत घेवनु आयले. थोड्यांनी आपण्याले कुलदैवतांक मोट बांदून हाडले. मागीर आपले आपले गरजे प्रमाण हातांत राबता तसल्यो वेगळ्यो वेगळ्यो वस्तू हाडल्यो. पुण एक खरें, सगल्या समस्तांचे हरद्यांतु मायभास कोंकणी आशिल्लीच! हरद्यांतु मात्र न्हय, तांचे जिबेरीय ती बरीच घोळताली. राबितो केले नंतर तान्नी तांगेले आंगणांतु तुळसीची रोंपी लायलेली तर हरद्यांतु रोयलेली कोंकणीची सरशी! ती तान्नी प्रदर्शनीक दवरलीना खरी, पुण सदैव जिती दवरली !

    आजि शतकां उपरांतेंय आमी ही भास आनी संस्कृती राकूक पावले जाल्यार ताचें श्रेय वता तें तांकांच, आमकां न्हय ! धा वा तीस जनांनी आठयल्यार साध्य जांवचें सोपें कार्य न्हय हें. हाका चमत्कार म्हणूच सांगप. हो चमत्कार साध्य करचांतु ते आद्य पूर्वज धरून एकेक पिळगेंतुलेय अनेक जनांलो हातभार आसा. 

    ते पूर्वज चडय व्यापारी आशिल्ले. जाल्यार सगलेय तशी न्हय. इतर क्षेत्रांत, जशी आयुर्वेद, राजनीती आदी, सामर्थ्य आशिल्ले प्रतिभावंत जनय अनेक आशिल्ले. गोयांतूंय तसले क्षेत्रांत ते विख्यात आशिल्ले आनी मागीर केरळांतूय वेगीन ख्यातीक पावले. सतराव्या शतकांत कोचीचो डच कुमुदोर जेन्ना एक महापुस्तकाचे निर्मितीविशीं चिंतूक लागलो तेन्ना ताजे नदरेक गेलेले कोचीचेच तेग प्रसिद्ध कोंकणी वैद्य. रंग भट, विनायक पंडित आनी आपू भट नांवांच्या त्या तेग आयुर्वेद वैद्यांनी सगल्या दोन वर्षांक सकाळ सांज वावरून, लागी राबून पर्यवेक्षण करून तो तागेलो ‘लिंव्रु’ संपादून दिलोलो ! तांगेले अनन्य स्वाभिमानाक लागून त्या भीमग्रंथाच्या बारा खंडांतूंय कोंकणी भास परतून परतून तोंड दाखोवंक पावली ! विश्वभर ख्यातीक पावलेले ते ग्रंथाचें नांव आसा HORTUS INDICUS MALABARICUS म्हूण. त्या ग्रंथाक ते कोंकणी वैद्यांनी बरोवनु दिलेलें साक्ष्यपत्र लेगीत कोंकणीन आसा ! तांची भास कितली सहज आशिल्ली म्हूण कळूक साक्ष्यपत्राचो एक वांटो हांगा दितां –

    ‘…..तिं तिं वोखद आणवून त्या त्या झाडाचें फल, फूल, पान, बीज समस्त त्या त्या रुतुकाळावरि संपादून तिंतीं चितारिलीं. त्या उपरांत आमिं आमगेल्या वैद्यग्रंथाचा निघंटा प्रमाणिं त्या त्या ओषधाचे गुण वा अनुभवान जो जो गूण आमका कळेलो तो वा त्या ओखदांचीं नावं पळेउनु आजि दोनि वर्षं सकाळिं सांजे आमिं लागि रावूनु हो लिंव्रु संपादून दिला…..’

    पूर्विकांक कोणाक साहित्या खातीर संद वा वेळ नाशिल्लो. कित्या म्हळ्यार तांचे मुखार जीणेचे शंभर रूक्ष प्रश्न आशिल्ले. तांच्या हातांत कुटुंबाचें आनी समाजाचें जीवित घडोवंचें होड काम आशिल्लें. समाजाचें स्वत्व राखप म्हळ्ळेलेंच तांचे खातीर एक होड आह्वान आशिल्लें. तांचो निरंत यत्न आशिल्लोय तेच दिशेन. घरां भितर आनी सामाजिक वातावरणांत एक अप्रूप सरशी कशी कोंकणी भास वाडली. लोकसाहित्यांतुल्यान (गीत, काण्यो, आळीं, म्हणी) तशीच गार्हिक आनी अनुस्ठान गीतांतुल्यान कोंकणी वाडली.

    कालाकालाक जें जें घडता तें समस्त तिगून वरता अशें ना. होड होड पावसाचे लेगीत पयले थेंबे पडले खिणाकच सुकून वताय की ना ?! होड होड रुकाचे पयले पाल्ले, पयलीं फुलां मागीर सोदल्यार सरी मेळचींनाय! जाल्यार तांचें अस्तित्व ते होड रुकाचे अस्तित्वा इतलेंच खरें. हे वरी, भाषेचे रंगाचेर आदल्या काळाक कितें कितें घडलें, तें समस्त कोणे कोणे केलें हें कळूक आजि वाट ना ! जाल्यार कितें ना कितें, कोणे ना कोणे केले विना भास जिवी उरची नाशिल्ली हें सरळ सत्य.

    एक परणें खंडकाव्य तिगलें – ‘श्री वेंकटेश कल्याण’. पुण तें कोणे रचिल्लें हाची खबर ना ! कोंकणींतुल्या रचनाकारांचीं नांवां स्पष्ट जावूंक लागलेलीं वीसाव्या शतकाच्या आरंभाक धरून मात्र.

    आपणाल्या नांवान वळखीक पावलेली केरळची प्रथम कोंकणी बरोवपी आसा कोचीची श्रीमती अम्मूलक्का शेणै (1851-1902). केवल तीस वर्षांचे तरूण प्रायेरीच तीणे भाषासेवा शुरू केली. जाल्यार तिगेले मर्णा उपरांत शंभर वर्षां दांटवूनूय तीणे रचिल्लीं कीर्तनां तिगून वरल्यांय. 1881 वर्षा तिगेले बप्पाले (जानार्दन शेणै) मुखेलपणार कोची वेंकटपती देवळांत पुनःप्रतिष्ठा जालेली. तशीच 1886 वर्षा ते देवळांत भांगरा गरुडाचें वाहन ताणे समर्पण केलेलें. ह्या दोन महोत्सवां विशीं श्रीमती अम्मूलक्कान रचलेले गीत आजीय जनहृदयांत आसाय. तीणे वेगळेय गीत रचिल्ले. तिगेले थोडे समकालिकांनीय भक्तिगीत, भजनां आदी रचिल्लीं. तशी थोडीं गीतां आजीय जन गायताय. पुण खंयचे गीत कोणे रचिल्ले म्हूण खात्री ना इतलेंच.

    तिका धरूनूच केरळांत कोंकणी साहित्याचो उदय जालोलो अशी दिसून येता. केरळांतल्या कोंकणी साहित्याचीं उदयकिरणां म्हळ्यार तिगेलीं कीर्तनां – ‘लक्ष्मी प्रतिष्ठा’, ‘भांगरा गरुड’, ‘अयोध्यांतु रामु आयला’, आदी. हांवें संकलन आनी संपादन केलेल्या ‘नंदादीप’ म्हळ्ळेल्या संग्रहांत (प्रकाशकः SUKRTINDRA ORIENTAL RESEARCH INSTITUTE, KOCHI-32) हीं कीर्तनां आनी लेखिके विशीं चड म्हायती आसा. भोवच संगीतबद्ध पदां तिगेलीं. स्वल्प परिचय मेळचो म्हणून थोडीं पदां हांगा दितां –

    ‘लक्ष्मीवेंकट रमणा, चरणकमलांनी शरणा,

    मिजवरी करी करुणा !’     (लक्ष्मी प्रतिष्ठा)

    ‘रुप्याचे कलश आट, ताजे लेकान रुप्या ताट

    भांगराचें चिपट, शंखू, घांट

    घांटेरी बेसोलो गरुड भांगराचो थेट !’    (लक्ष्मी प्रतिष्ठा)

    ‘मकर मासू, आटवो दीसू,

    वेंकटपतीन केलो गरुडारि वासू

    तेद्दूस नड्यारी कसोलो आघोषू

    जनांले मनांतु होडु संतोषू !’    (भांगरा गरुड)

    मागीर दोन दशकां उपरांतें एक नवेंच ल्हार आयलें. तिरुवितांकूर गौड सारस्वत ब्राह्मण परिशद म्हूण एक संस्था जन्माक आयलेली. संस्थेचें मुखपत्र म्हणून एक म्हयनाळें नेमान उजवाडा येवूंक लागलेलें – ‘सारस्वत बोधिनी’. हें पुण मलयाळम भाषेन आशिल्लें. ह्या म्हयनाळ्याचे एक संचिकेंत 1923 वर्षा पळ्ळिपुरम गांवांचे श्री. आर. सी. शर्मा (1897-1980) हान्नी एक लेखन बरयलें. ‘नम्मुडे भाषा’ (आमची भास) म्हळ्ळेले ते लेखनांत तान्नी मना काळजाक लागूचे रूपान कोंकणी विशीं एक बरें उद्‍बोधन दिलें. मातृभाषेक साहित्याची केद्दी गरज म्हळ्ळेल्याक तान्नी एक उदाहरण दिलें. ताची एक सामान्य परिभाषा हांगा दितां – 

    ‘आमगेली आवसु सौंदर्यांतु मुकार न्हय आसत तरीय माकशीं न्हयच. आतां मेरेन रांदपा कूडींतूच बेसून धूळी धुवोर घेतलेले कारणान तिजें आंग चिके बुरशेल्यां, इतलेंच. बरे तरेन भायर सरून, बरीं वस्त्रां आनी आभरणां घालून देंवल्यार तिका नव्यान सन्मान मेळतलो !’

    असल्या तांगेल्या उद्‍बोधनाचो सामान्य परिणाम कशी 1924 वर्षा भरलेले परिशद सम्मेळनांत एक थाराव आयलो. ‘सारस्वत बोधिनी’ मासिकेंत कोंकणीचे खातीर थोडीं पानां प्रति म्हयन्यांत आरक्षित दवरचीं म्हूण तो थाराव आशिल्लो आनी ताचो अंगीकार सर्वसम्मतीन जालोय. थाराव मलयाळम भाषेन आशिल्लो तरीय त्या परिशदांनी अध्यक्ष भाषण सयत सगलीं कार्यक्रमां कोंकणीन चलतालीं.

    तशी जावनु मासिकेंत प्रथम उजवाडाक आयलेली पद्यकृती आशिल्ली आलपुषा गावांच्या वकील के. श्रीनिवास कामतीलें एक भक्तिगीत – ‘परमात्माचें स्तोत्र’. ताणे वेगळेय भक्तिगीत रचले आनी ते मागीर ‘गानांजली’ म्हळ्ळेले संकलित संग्रहांत उजवाडा आयले.

    ‘सारस्वत बोधिनी’ मासिकेंत मागीर एक उपहास रूपी काल्पनीक संभाषण ‘हळ्ळेंतुलो संवादु’ आयलें. ताचे लेखकाचें नांव श्री. सीताराम प्रभू म्हूण आशिल्लें. पुण तें केवल एक लिखणे नांवच आशिल्लें, आनी यथार्थ लेखक आशिल्लो श्री. आर. एस. प्रभू (1878-1956). ‘मंगळूरचे प्रथमले परिषदेचें वृत्तांत’ म्हूण एक लेखन बी ताणे सारस्वतबोधिनींत बरयल्यां. तो आशिल्लो नामनेचे श्री. एम. शेषगिरि प्रभूलो म्हालगडो पूत आनी तो एरणाकुळम गांवांत राबतालो. ताणे ताच्या कामाक लागून जायत्या वाठारांनी भोंवडी केली आनी कोंकणींतल्यो अनेकानेक म्हण्यो पुंजावनु त्यो सगल्योय अक्षरां प्रमाणे बरोवनु दवरल्यो. त्यो मागीर तागेले मर्णा उपरांत 1985 वर्षा पुस्तक रूपान ‘म्हण्यां सोरू’ म्हूण उजवाडा आयल्यो.

    श्री. एम. शेषगिरि प्रभू (1855-1924) कोषिकोड गांवांचे. संस्कृत आनी मलयाळम भाषेचे नामनेचे विद्वान ते. तान्नी कोंकणींत एक व्याकरण, एक म्हण्यां झेलो आनी एक शब्दकोश इत्यादी तयार केलें म्हूण परामर्श आसा तरीय तें कितेंच उजवाडा आयलेल्याची म्हायती ना. तांचें हातबरपय मेळूंक ना.  

    उपरांतें श्री. मंजेश्वर गोविंद पै (1883-1963) हांगेलीं थोडीं दर्जेदार कवनां आयलीं. तांगेले ‘आमचें गोमंत’ हें गीत खर्यानीच स्फूर्तिदिणे. थोडीं पदां पळेयाय –

    ‘आवय आमचें गोमंत, जय जय

    धन्य धन्य तूं निरंत, जय जय

    कीर्ती सदा तुजी दिगंत, जय जय

    गांवू नांव तुजें महंत, जय जय !’

    ‘आसूनी खंय खंय तरी आमी मायीं

    आमचीं हृदयं सदा तुजे पायीं

    तुजें न्हय गे हे आमचे हाड-मांस ?

    तुजी विना खंयची आमची दूद-भास ?!’

    ‘किरिस्तांव मुस्लीं आनी हिंदू

    तुज्या मोगान आमी सर्वय बंधू !

    एक तो देव आमचो, जन्मदाता

    तूंचि एकि अपुरबायेची माता !’

    कन्नड भाषेचे महाकवी म्हूण कीर्ति पाविल्ल्या श्री. पैन कोंकणींत चड साहित्य रचलेंना तरीय, शेणै गोंयबाब ह्या महापुरुषाले भगवद्‍ गीता परिभाषेक (श्री भगवंतालें गीत) अवतारिका बरोवंचें भाग्य तांच्या वांट्याक आयलें. 1955 वर्षा बरयलेल्या त्या प्रस्तावनेंतूलीं तांगेलीं उतरां भोव अप्रूप. कोंकणी साहित्याचे विश्वांत आपूण एक ल्हान चानये समान म्हणून भोवच नमळायेन पुण अत्यंत काव्यात्मक भाषेन ते बरताय –

    ‘हें कोंकणी गीतादेवीचें मंदिर उकतें करतना म्हजीं हीं चार आबोलीं हुंबरारि दवरतां…’

    1926 वर्षा एक नवल जालें. वैकम गांवांच्या श्री. एस. जी. नायक हान्नी इंग्लीषांत थाकून एक विशिष्ट पुस्तक मलयाळम भाषेंत अणकारून उजवाडायलें. The Konkan and the Konkani Language (मूल लेखक – राव साहिब वी. पी. च्यवन) म्हळ्ळेलें तें पुस्तक मलयाळम भाषेंत अणकारून श्री. नायक हान्नी केरळांतल्या जायत्यांक कोंकणी भाषेविशीं महत्वाची जाणकारी दिल्ली आनी ताचे निमित्तीं जायत्यांक प्रचोदन मेळ्ळेंय. संथ केरळांतले कोंकणींत चड चड साहित्य निर्माण जावंचाक आरांभिलें.

    एरणाकुळम गांवांच्या श्री. पी. एन. नरसिंह पै (1879-1959) हान्नी अनेक गीतरूपी हरिकथा रचल्यो, अवतरण केल्यो, छापून घेतल्यो आनी गांवां गांवांनी भोवन त्यो वितरण केल्यो. तागेलें ‘कुचेलोपाख्यान’ (1927) आनी ‘चेल्लयाचरित’ (1927) विख्यात. ह्या भाषामोगीन तागेलें साहित्य सेवन दशकां संकीनी चालू दवरलें आनी 1951 वर्षा लेगीत एक पुस्तक छापून उजवाडायलें! तागेले कुचेलोपाख्यानांत शुरवेचीं पदां अशी-

    ‘कुचेलू म्हळ्ळोलो कोण, आयकाय जन, तागेलें चरित्र पावन !

    ताका भूमीर मोहु ना मू सायूज्य मेळका म्होणू

    रातीय दीसूय तपस्व कोरनु बेस्तोलो जालो ब्राह्मणू !’

    ताणे रचिल्ली ‘महामाया’ स्तुतीय नामनेक पावली. हे स्तुतींत जंय जंय ‘हांव, माका’ म्हूण येता त्या त्या जाग्यांर जनांनी अपुरबायेन ‘आमी, आमकां’ म्हूण करून घेतलें !

    ‘महामाये, तुका नमन, करता हांव भक्तीन

    करी माका चांगपण, आयलो तुका हांव शरण !’

    चेराय गांवांची श्रीमती सरस्वती रंग भट (1894-1955) ही विद्वान श्री. के. पत्मनाभ भटाली धाकली भयणी. वळखीचीं जनां तिका ‘बैकक्का’ म्हूण आपयतालीं. तीणे कोंकणींत अनेक भक्तिगीत रचले. जाल्यार पुस्तक रूपान उजवाडा आयलेनाय दिकून तिगेले गीत अमके अमके म्हूण वेंचून दाकोवप असाध्य. पूण एक जे गीताक थोडे जाणकार तिचें नांव लायताय, ताचें शुरवेचें पद अशी –

    ‘शांत जा रे मना, विषय सर्व सोडी.

    पाय परमात्माचे निरंतर जोडी..’

    अंबलपुषा गांवांचे श्रीमती जी. कमलम्माळ (1902-1983) हान्नी एक संपूर्ण महाकाव्य – रघुरामायण – रचूंक शुरवात घाली आनी ताचें बालकांड 1929 वर्षा उजवाडायलें. साहित्यादींतुले तिगेले अभिरुचीक तिका बापसूलें खूब प्रोत्साहन मेळ्ळेलें. म्हणूनूच तीणे बरयलें –

      ‘श्री रघुरामायण केल्यारि पठन

    मुक्तिदायक विद्या संपद्वर्धन

    विद्यागुण संपन्न तात नियोगान

    रामायणाचें कथन केलें कोमळान !’

    ‘कोमळ’ म्हूण तिजें घरचें नांव आशिल्लें. तेन्ना ती प्रायेन केवल 28 वर्षांची ! तीणे तें महाकाव्य एक दशक भितर पूर्ण केलें तरीय तें उजवाडा आयलेलें 1981 वर्षा मात्र. जाल्यार 1978 वर्षा कोचींत भरलेले अखिल भारतीय कोंकणी परिषदेचे माच्येर हे महतीचो भोवमान जालो.

    लागिचे वर्षा (1930) आनी एक विशिष्ट पुस्तक उजवाडा आयलें – भाषागानमंजरी. हो आशिल्लो पळ्ळिपुरम गांवांच्या श्री. आर. सी. शर्मा (‘सारस्वत बोधिनी’ म्हयनाळ्यांत 1923 वर्षा ‘नम्मुडे भाषा’ (आमची भास) म्हूण प्रचोदनात्मक लेखन बरोवपी) हांगेल्या सुमधुर भक्तिगीतांचो झेलो. हांतूल्या थोड्या गीतांक संगीत दिवनु आनी गायन करून विख्यात संगीतज्ञा सुरमणी महालक्ष्मी शेणैन (कार्कल) हालीं एक Audio CD लेगीत देवयल्यां. श्री. शर्माली शब्दमाधुरी समजून घेवूंक दोन पदां पळेयाय –

    ‘हांवें सुख सोदीलें, दुख मू माका मेळ्ळें,

    आयुष्य धावनु गेलें, जीवित व्यर्थ जालें,

    करी, मुकारी, मिजेरी, हरी तूं दया !

    देवा, देवकी सुता, राक माका !’

    ‘दाकय तुजें रूप माका,

    आनी पुणीय दुख दीवानाका !

    भांगरा किरीट आसा मात्यारी

    मोरा पाक ताजे उंचारी

    तोंड पूर्ण चंद्रमा वरी

    थळ थळ जाता भारी भारी !’

    1931 वर्षा तुरावूर गांवांच्या श्री. आर. माधव पै (1905-1971) हान्नी संपादित केलेल्या ‘गानांजली’ नांवांच्या भक्तिगीतांच्या संग्रहांत वेगवेगळ्या बरोवप्यांले गीत आशिल्ले. लेखक, संपादक, प्रकाशक तशीच एक बरे कार्यकर्ते म्हूण हांची नामना. बरोवप्यांक एकडे करप, तांचें साहित्य उजवाडावप आनी समस्तांक स्फूर्ती, उत्तेजन दिवप हो हांगेलो मुख्य धर्मु आशिल्लो.

    पळ्ळिपुरम गांवांचे श्री. ए. डी. हरि शर्मा (1893-1972) एक मलयाळम पंडित आनी श्री. आर. सी. शर्मालो व्हडलो भाव. पयलेच पावट जे एक मासिकेंत कोंकणी साहित्य आयलें ते ‘सारस्वतबोधिनी’ मासिकेचे हे संपादक आशिल्ले. हान्नी थोडे कोंकणी भक्तिगीत रचले जे ‘गानांजली’ म्हळ्ळेले संकलित पुस्तकांत मेळताय.

    कारवारांत 1939 वर्षा अखिल भारतीय कोंकणी परिशदेचें प्रथम सम्मेळन भरचे आदींच हीं इतलीं कार्यां हांगा जालेलीं. देखून ते परिशदेक केरळचान कोण तरी एक दोग जाण गेलेलेच म्हूण थारावूयात. ते सम्मेळनांत वाचा सादर केलेलें ‘चंद्रहासचरित’ म्हळ्ळेलें सुदीर्घ संगीत नाटक 1943 वर्षा मध्यकेरळचे तुरावूर गांवांत केरळचेच तरनाट्यांनी रंगमाच्येर अवतरण केलेंय !  

    1944 वर्षा पुराक्काड गांवांचे श्री. आर. रंगनाथ प्रभून (1898-1952) कोंकणींतुलें केरळचें प्रथम हस्तलिखित म्हयनाळें शुरू केलें – ‘कोंकणी’ (The Konkani) एकेक अंकाच्योय हातबरपानच बारा प्रती तयार करून ताणे त्यो वेगवेगळ्या गांवांनी नेमान पांवोवप ! तांतूं वेगवेगळ्या गांवांच्या जायत्यांलें साहित्य उजवाडा आयलें. खुद्द ताणेंय जायतें बरप केलें आनी वेगवेगळे लिखणे नांवान उजवाडायलें. कोंकणींत ‘कथा’ बरोवपी प्रथम केरळकार लेखक तो ! ताचे भायर कोंकणीचो एक शब्दकोश, एक व्याकरण इत्यादीय ताणे तयार केलेलें. पुण तें कांय उजवाडा आयलेंना. तागेले थोडे भक्तिगीत नवे पिळगेतुल्यांनी आलापन करून हालींच एक Audio CD देवयली आसा. ‘कोंकणी’ मासिकेचे प्रथम अंकांत ताणे बरयलेली प्रस्तावना भोव वस्तुनिष्ट आनी श्रद्धेय आशिल्ली. मिगेले ‘नंदादीप’ संग्रहांत ती सगळीच हांवें लिप्यंतर करून उजवाडायल्या. तांतूलीं दोन वाचकां पळेयाय –

    ‘कसलोचि जाल्यारीय सानूच एक उपहारु आमगेले कोंकणी भाषदेवीचे चरणांकडे विनीत अर्पण केल्यारी तिका अति होडु संतोषूय आमकां होडु अनुग्रहूय आत्मसंतृप्तीय जातली.’

    ‘भासेचे खातीर आशिल्लो आमगेलो हो श्रमु केवल तुस्सू कांडून हाता फोडु काडचे समान व्यर्थु म्होण म्होणचे अनेक आसतले. आमगेले हे श्रमान स्वल्प पुणेय तुस्सू कांडता जाल्यारि हाताचे फोड आमकां दुकी न्हय, आनंद तं दितले !’

    ते हस्तलिखित मासिकेचे वावरांत सहाय, सहकार आनी साहित्यय बी दिलेले एक महंत आजीय आमचे मदें आसाय – कोचीचे श्री. के. पुरुषोत्तम पै ! आतां हे शंभर वर्षां प्रायेचे ! मागीरच्या कालांत हान्नी कोंकणी साहित्याक जायती संभावना दिली. हांगेलीं चार पुस्तकांय बी उजावाडा आयलीं.

    श्री. आर. सी. शर्मान रचिल्ली ‘अश्रुबिंदू’ नांवांची विख्यात Elegy उजवाडा आयलेली तेच हस्तलिखित मासिकेंत. समाजांतुले तेग महंत मनीष लागी लागीच निधन जालेले आनी तांचे उडगासाक ओंपिल्लें गीत आशिल्लें तें. ते कोंकणींतुले पयले वयले विलापगीताचीं निमणी पदां पळेयाय –

    ‘आमचें अंतरंग भोरनू दीर्घनिश्व्सन

    तुमचे वंद्य विग्रहांक तेंचि नीरांजन

    हंत, महंतांनू तुमचे दिव्य चरणांतू

    अंत्य उपहारू एकु मूक अश्रुबिंदू..’

    अत्यंत छंदबद्ध आनी प्रासबद्ध (अंत्याक्षरा भायर द्वितीयाक्षरय!) तशीच अत्यंत सुंदर शब्दांनी सजयलेले हांगेले गीत सर्वय पूर्णतायेन काव्यगुणसंपन्न आसाय. 1978 वर्षा कोचींत भरलेले अखिल भारतीय कोंकणी परिषदेचे माच्येर हांचो सन्मान जालो.

    1947 वर्षा आलपुषा गांवांचे श्रीमती वेदवती अम्माळ (1895-1980) हांगेलो भजन संग्रह ‘भजनमालिका’ उजवाडा आयलो. हांगेले गीत विवरणात्मक आसाय. उपरांतें दोन कोंकणी पद्यपुस्तकां लागेन तान्नी रचून उजवाडायले. ती गांवा गांवानी यात्रा करताली म्हणून तिची वळख जायत्या गांवांतुल्या जायत्यांक आशिल्ली.  

    कोडुंगल्लूर (कोटिलिंगपुरम) गांवांचे श्री. के. पत्मनाभ भट (1890-1953) वेगवेगळे भाषेंत आनी विषयांत होड विद्वान आशिल्लो. तान्नी कोंकणींत ‘धुवचरित’, ‘प्रह्लादचरित’ आदी हरिकथा रचल्यो आनी प्रस्तुत केल्यो. तांगेलीं थोडीं कीर्तनांय आसाय. तांगेल्यो रचना The Konkani म्हळ्ळेले हस्तलिखित मासिकेचेर आयल्यो. मागीर तान्नी ‘श्री सत्यनारायण व्रतकथा’ कोंकणींत पद्य रूपान बरयलें आनी तें पुस्तक रूपान आयलेंय. ताचें निमणें पद पळेयाय –

     ‘कोटिलिंगपुरांतु आशिल्लो पत्मनाभ भटू

    साधु सज्जनांक तो नित्य होडलो इष्टू

    कथा बोरोवंचाक ताणे काडलोलो कष्टू

    पोळोवनु सत्यदेवु जावो तो संतुष्टू !’

    1947 वर्षा परावूर गांवांच्या श्रीमती सुमित्रा बाय (1923-1984) हान्नी ‘गानमालिका’ म्हूण भक्तिगीतांचो एक झेलो उजवाडायलो. पुण दुरदैवान त्या संग्रहाची एक लेगीत प्रति आतां मेळूक ना !

    1951 वर्षा एरणाकुळमचे श्री. पी. एन. नरसिंह पैलें आखेरचें पुस्तक उजवाडा आयलेलें. तेच वर्षा उजवाडा आयलेल्या कोचीचे श्रीमती द्रौपदी बाय (1885-1976) हांगेल्या ‘गुरुभक्ती आनी वेंकटकल्याण’ ह्या संग्रहांत ‘श्री वेंकटेशकल्याण’ म्हळ्ळेल्या परणे खंडकाव्याची कथा संक्षिप्त करून पद्यरूपानच मेळता. ताचे भायर ‘गुरुभक्ति’, गुरुप्रतिष्ठा’, ‘कृष्णचरित’, ‘हनुमंतवैभव’, ‘वेंकटेश माहात्म्य’ आदी स्तुतिगीतांय आसाय.  

    1952 वर्षा कुषुपिळ्ळी गांवांचे श्री. एन. एन. पत्मनाभ शेणै (1910-1989) हान्नी ‘श्रीकृष्णभक्ति’ नांवांचें भक्तिगीतसंग्रह उजवाडायलें. ते पुस्तकाची एक विशेषता म्हळ्यार ताचेर कोंकणी भाषेन दोन जायरात लेगीत आशिल्लीं ! श्री. शेणैले गीत भोव लळित पदांचे आनी आत्मार्थ भावांचे. उदाहरणाक दोन पदां पळेयाय – 

    ‘भक्तीची रोंपी वाड्डून रूक जाला,

    ताजे पोंदाक राबूक माका स्थाय दिला !

    फळ ताजें पिकून पोडचो दीसु कोण

    रूची ताजी कोळूक माका होडी तान !’

    ‘सान होड चेरडुबाळांक

    आश्रयू तूंची, परमात्मा !’

    कोचीची श्रीमती जंबा बाय (1910-1995) ‘संतीण जंबक्का’ म्हूण नांव पावलेली. तिगेले भजनगीत 1964 वर्षा ‘श्रीकृष्णलीलामृत गानमाला’ म्हूण पुस्तक रूपान उजवाडा आयले. गांवजनांनी तिका दिलेलें नांव सार्थक करचे तराच्यो तिगेल्यो रचना. संत मीरा बायचे वरी ती कृष्णप्रेमांत बुडून आशिल्ली आनी अनर्गळ  गायताली. दोन पदां पळेयाय –

    ‘देवकी नंदन कृष्णा, नंद नंदना !

    काळीय मर्दन कृष्णा, नंद नंदना !

    तूं….. पांडवांलो दूतु जालोना वे ?

    दुष्ट कौरवांक मारलोलो न्हय वे !’

     

    ‘कृष्णा, सर्वय तुगेली सृष्टी, 

    कृष्णा, कोणे लायली दृष्टी ?

    पंचप्राणा केली वाती,

    कृष्णाक दाकयली आरती !’

    थोडीं जन कोंकणीन हरिकथा सांगतांलीं. तांतूं पद्य तशीच गद्यय येतालें. थोडे भाषामोगींनी, जशी चेराय गांवांचे श्री. के. वामन वाध्यार, श्री. वेंकटेश्वर पै, कुषुपिळ्ळीचे श्री. एन. एन. पत्मनाभ शेणै आदी जनांनी, तांचे तांचे गांवांनी कोंकणी नाटकां खेळयलीं. नाटकांचे कथावस्तु चडय पुराणांतुल्या काण्यांक आधारून आशिल्ले. अदीकय नाटकांत चेरडुवांनी भेस चडयलोलो. थोड्यो हरिकथा संथ वाड्डून तांचीं नाटकां जालीं. 1923 वर्षा चेर्तला गांवांत भरलेले गौड सारस्वत परिशदेंत श्री. के. पत्मनाभ भट हान्नी ‘प्रह्लाद चरित’ म्हूण एक हरिकथा सांगिल्ली. तान्नी इतर अनेक हरिकथा सांगल्यो जाल्यार तांगेलो धाकलो भाव श्री. के. वामन वाध्यार (1905-1991) हान्नी चेरडुवांक शिकोवनु संगीत नाटकां खेळयलीं – सत्यनारायण व्रत, शकुंतळा आदी. कुषुपिळ्ळी गांवांचे श्री. एन. एन. पत्मनाभ शेणैनय अशी थोडीं नाटकां खेळयलीं.

    जाल्यार एक संपूर्ण नाटक सादर जालेलें 1943 वर्षांत. कर्णाटकाचे बोळंतूर कृष्ण प्रभून रचिल्लें ‘चंद्रहासचरित’ म्हळ्ळेलें तें सुदीर्घ नाटक तुरावूर आनी चेरतला गांवांनी तीन पटी सादर केलें. तुरावूर श्री. आर. माधव पैन ताचें दिग्दर्शन केलेलें. कोंकणी नाटकाचे रंगार कण्णूर गांवांचे श्री. वी. गणेश प्रभूलें नांवय उल्लेखनीय आसा.  

    कोचीची श्रीमती गंगा बाय (1904-1983) हान्नी स्वयं कांय रचलेंना. जाल्यार तिका कोंकणींतले अनेक आनी अप्रूप लोकगीत हृदिस्त आशिल्ले जे ती सगल्यान सादर करताली आनी तांची व्याख्या लेगीत दिताली ! 

    अश्या थोड्यांक लागून केरळांत कोंकणी साहित्याचो उदय जालो म्हूण दिकूयेता. जाल्यार ह्या थोड्यांलो श्रमु केवल तांचे पुर्तोच राबलोना. तांका समाजांतुल्या वेगळ्या थोड्यांलो तेंको मेळ्ळो आनी तांगेल्या त्या आत्मार्थ परिश्रमाक अनेक सामान्य जनांलो अंगीकारूय मेळ्ळो. सामान्य जावनु सांगल्यार सगल्याय गांवांनी त्या त्या देवळांतुल्या उत्सवांच्या कालार आनी तशीच नवरात्रीच्या कालार कोंकणी भास जागृत जाताली. उपरांतेंय, आज लेगीत, ती संवय तशी सोडून गेलीना म्हणचेंच वास्तव !      

      कालु कोणाक राकून राबना. सांज जातना जशी फुलां बावंताय आनी गळून पडताय ते वरी आमचे पूर्वज मातयेंत मेळ्ळे. जाल्यार तांगेल्या कर्तुपांचो पोरमोळ, चैतन्य आजीय वरल्यां. ताचो आमी सन्मान करूंया. आजीचे सुखसुविधेंत बुडून आशिल्ले आमकां तांचे जिणेविशीं खरें म्हळ्यार कल्पना लेगीत करूक जायना ! जीण तांकां एक झूज आशिल्ली, एक संग्राम आशिल्लें. तांगेल्या सुदृढ आत्मबलानच तीं विजय पावलेलीं. तान्नी जिणेचें व्हडें लक्ष्यार पावयलेलें आत्मविश्वास, शुभाप्तिविश्वास आनी ईश्वरविश्वास ह्या तिनांच्या बलान. सगल्योय अडचण्यो तरण करून, सगलींय आह्वानां हुपून, आपण्याली संस्कृती आनी भास तान्नी सांबाळ्ळी, शंभर शंभर वर्षांक सांबाळ्ळी! हें समजून घेतना आमकां आमगेलें उत्तरदायित्व स्पष्ट कळून येता मू!

    @ शरतचंद्र शेणै

      KONKANI LANGUAGE & LITERATURE : SOME MILESTONES

      AD 981

      Earliest known inscription in Konkani at the foot of the colossal statue of Bahubali at Shravanabelagola (Karnataka) dated AD 981 (first line) and AD 1117 (second line) These are both in Devanagari script.

      AD 16 C

      Earliest Literature – the stories from Ramayana & Mahabharatha rendered by Krishnadas Shama.

      AD 16 C

      Earliest Epic – ‘Godde Ramayana’ by unknown author. It has an integral place in the religious ceremony of a Konkani community.

      AD 16 C

      Earliest Khandakavya – ‘Sri Venkatesha Kalyan’ by unknown Keralite author.

      AD 1678

      Earliest known printing in Devanagari Konkani is the Testimonial given by three Konkani physicians of Kochi (Ranga Bhat, Vinayaka Pandit, Appu Bhat) to the world famous botanical encyclopedia ‘Hortus Malabaricus’ written Devanagari script. In all 12 volumes of that stupendous book, Konkani names of hundreds of plants, trees and creepers are included in Konkani in Devanagari script.

      AD 1883

      Earliest indigenous Dictionary – compiled by Fr. Anjelo Maffei, Mangalore.

      AD 1905

      Earliest Konkani Translation of Shakespeare dramas – by Shenoi Goembab. As many as 12 dramas were translated and published. They were staged also.

      AD 1912

      Earliest social musical Drama – by Bolanthur Krishna Prabhu titled ‘Chandrahas’

      AD 1914

      Earliest full translation in verse of Bhagavad Gita – by Bangle Narayana Kamath titled ‘Geethamritha Saki’

      AD 1930

      Earliest Mahakavya  – by G Kamalammal of Kerala titled ‘Raghuramayan’

      AD 1939

      The first All India Konkani Parishad is held at Karwar.

      AD 1940

      Earliest authoritative Grammar book – by Shenoi Goembab titled ‘Konkanichi Vyakarani Bandaval’

      AD 1950

      Earliest social Novel – by Joachim Alvares titled ‘Angel’

      AD 1961

      Goa Liberation. Goa becomes integral part of India.

      AD 1967

      Opinion poll in Goa. Majority vote in favor of separate identity. This was a vote for Konkani language also.

      AD 1975

      Sahitya Akademi recognizes Konkani as a modern literary language of India.

      AD 1977

      Ravindra Kelekar wins the first Award for Konkani Literature from Sahitya Akademi for his book ‘Himalayant’

      AD 1986

      Goa Konkani Akademi established by Govt. of Goa.

      AD 1987

      Goa becomes the 25th State of India. Konkani is declared Official Language of the State.

      AD 1992

      Konkani is included in the VIII schedule of Indian Constitution. This is the most awaited National Recognition.

      AD 1994

      Karnataka Konkani Sahitya Akademi is established by Karnataka Govt.

      AD 1995

      The unique, week-long ‘Vishwa Konkani Sammelan’ held at Mangalore.

      AD 1999

      Konkani Encyclopedia (Vishwakosh) brought out by Goa University. Now this encyclopedia is digitized and freely available to be downloaded from their website. This is a rare feat for any language.

      AD 2006

      Ravindra Kelekar wins the JNANPITH SAMMAN, the highest literary Award of India. He was also the first ever Konkani writer to be honored with the prestigious Lifetime Fellowship by the Sahitya Akademi. Govt. of India bestowed him with the PADMABHUSHAN.

      AD 2012

      Konkani Sahitya Akademi-Kerala established by Kerala Govt.

      AD 2016

      Mahabaleshwar Sail wins SARASWATHI SAMMAN for his Konkani novel HAWTHAN.

      [ap-form id="2"]
      WordPress Video Lightbox Plugin